فقرزدایی

فقرزدایی؛ به روش بنگلادش

محمد یونس فرزند سوم یک خانواده یازده نفره است. وی که در یکی از روستاهای بنگلادش متولد شد، پس از اتمام مقطع دبیرستان، وارد دانشکده اقتصاد دانشگاه داکا می‌شود و لیسانس و فوق لیسانس خود را از این دانشگاه اخذ می‌کند. یونس در سال ۱۹۶۵ با بورسیه تحصیلی برای اخذ دکترا در رشته اقتصاد به آمریکا می‌رود و پس از اتمام تحصیل و چند سال تدریس در دانشگاه‌های آمریکا به کشورش بنگلادش باز می‌گردد و مشغول به تدریس اقتصاد در دانشگاه چیتاگونگ می‌شود. در این مقطع زمانیست که یونس به مشکلات عمیق جامعه روستایی و فقیر بنگلادش پی برده و به این نتیجه می‌رسد که تدریس تئوری‌های اقتصاد در دانشگاه به شرایط مردم فقیر کمک بزرگی نخواهد کرد و تصمیم می‌گیرد راه حلی عملی برای معضل فقر بیاندیشد. وی با ایده پرداخت وام‌های کوچک به زنان فقیر برای راه انداختن چرخه زندگیشان شروع کرد و کم کم توانست کمک شایانی به زندگی فقرا و اقتصاد بنگلادش بکند. امروز پس از گذشت سه دهه، مبحث وام‌های خرد به یکی از مباحث مهم ادبیات توسعه تبدیل شده است. یونس به دلیل مبارزه با فقر در سال ۲۰۰۶ جایزه صلح نوبل را از آن خود کرد چرا که وی نیز همانند بسیاری دیگر معتقد است که تا فقر هست، صلح در دنیا حکم فرما نخواهد شد.
محمد یونس تجربه‌اش در مبارزه با فقر و راه اندازی بانک گرامین (موسسه‌ای که وی برای اعطای وام‌های خرد تاسیس نمود) را در کتاب “جهانی بدون فقر” جز به جز شرح می‌دهد. او در این کتاب نگاه جالبی به تجارت جهانی دارد که در ادامه ان را می خوانیم.

تجارت جهانی یک آزاد راه بزرگ است با هزاران خط که از تمام دنیا میگذرد. اگر هیچ چراغ راهنمایی و محدودیتی برای سرعت وجود نداشته باشد و محدودیتی برای اندازه ماشینها و نشانگر خطها موجود نباشد، تمام آزاد راه با کامیونهای بزرگ اقتصادهای بزرگ جهانی پر میشود و خودروهای کوچک- مانند وانت باری یک مزرعهدار و یا کالسکههای کوچک- همگی از آزاد راه خارج خواهند شد. ُ برای اینکه جهانی شدنی ب – رد داشته ُرد ب باشیم، باید قوانین رفت وآمد عادالنه وضع کنیم و نیز پلیس وعالئم راهنمایی عادالنه داشته باشیم. قانونی که میگوید “قویترین همه چیز را میگیرد” باید با قوانینی عادالنه جایگزین شود تا جایی برای فقرا نیز در این آزاد راه وجود داشته باشد. در غیر این صورت، بازار آزاد جهانی در کنترل امپریالیسم مالی خواهد بود. به همین صورت، بازارهای محلی، ملی و منطقهای نیاز به قوانین منطقی دارند که از منافع فقرا حمایت کند. بدون چنین کنترلی، ثروتمندان به راحتی میتوانند شرایط را به نفع خود تغییر دهند. تأثیر منفی سرمایهداری یک طرفه هر روز قابل مشاهده است: در شرکتهایی که کارخانههای خود را درکشورهایی قرار میدهند که کارگر ارزان )از جمله کودکان( میتوانند بسادگی مورد سوء استفاده قرار بگیرد تا سود بیشتری تولید شود؛ در شرکتهایی که آب، هوا و محیط زیست را آلوده میکنند تا سود بیشتری کسب کنند؛ در بازاریابی فریبنده و کمپینهای تبلیغاتی که محصوالت مضر و یا غیرضروری را تبلی میکنند. جهانی بدون فقر – نوشته دکتر محمد یونس 01 و بیش از هر چیز، ما این اثر منفی را در بخشهایی از اقتصاد میبینیم که به طور کلی فقرا را نادیده می- گیرند و نیمی از جمعیت جهان را بیارزش میپندارند. تجارت در این بخشها روی فروش محصوالت لوکس به کسانی که آنها را الزم ندارند تمرکز میکند چرا که سود بیشتری از این کار حاصل میشود. من به بازارهای آزاد، به عنوان مرجعی برای الهامبخشی و آزادی برای همه باور دارم، نه به عنوان معمارانی برای فساد و انحطاط یک الیت کوچک. کشورهای ثروتمند جهان در آمریکای شمالی، اروپا و بخشی از آسیا، از انرژیهای خالق، بازده باال و پویایی حاصل از بازار آزاد سود فراوان بردهاند. من تمام زندگیم را به این اختصاص دادهام که این امتیازات را به مردمی که از آن محروم ماندهاند برسانم، به آنهایی که هنگامی که اقتصاددانان و تاجران درباره بازار صحبت میکنند اصالً به حساب نمیآیند. تجربه من نشان میدهد که بازار آزاد به دلیل قدرتی که دارد میتواند مشکالتی مثل فقر جهانی و مسائل محیط زیست را حل کند، اما نه تا زمانی که تنها منافع مالی ثروتمندترین سهامدارانش را تأمین و تضمین میکند.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *